Er is één effectieve manier om te zorgen dat je kinderen niet gaan roken en drinken

Barbara is heel vrij opgevoed. Alcohol en roken mocht al op vrij jonge leeftijd. Nu blijkt uit onderzoek dat er één manier is om kinderen van roken en drinken af te houden: ouderwetse strengheid. Barbara weet nu wat haar te doen staat als Felix (8) straks 14 is… Keihard verbieden!

Toen ik jong was, waren mijn ouders supermakkelijk. Met alles eigenlijk. Ze lagen zelf in scheiding, en vonden het denk ik fijn dat ik al zo lekker volwassen was. Ze waren jong (40) toen ik al 15 was.
Ik mocht thuis roken, drinken, zelfs blowen was niet heel uitzonderlijk. Het argument wat ik toen mijn ouders altijd hoorde gebruiken was: als we het thuis niet toestaan gaan ze het toch ergens anders doen.
Daar was natuurlijk geen speld tussen te krijgen, dacht ik.

Maar nu lees ik in de krant dat deze tijden zijn veranderd. Ouders hebben een heel andere mentaliteit. Ze zijn gewoon gaan verbieden zo lang als het kan. Dat zag ik ook bij mijn zwager. Zijn puberjongens uit de grote stad gingen blowen, maar hij zei keihard: “Ik verbied het.”

Dat heeft gewerkt. Zijn jongens hebben een moeilijke tijd gehad, maar lijken er nu doorheen. Mijn zwager is niet alleen in deze aanpak. Deze week verscheen er een rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau met goed nieuws. Steeds minder Nederlandse jongeren drinken op jonge leeftijd alcohol. Ook roken is weinig populair: het dagelijks roken onder veertienjarigen is zelfs bijna verdwenen. De al langer geconstateerde daling in middelengebruik bij jonge scholieren blijkt nog verder door te zetten. En dat komt allemaal door een strengere houding van de ouders!

Het rapport
Het HBSC-rapport 2013 werd afgelopen maandag 8 september aangeboden aan Martin van Rijn, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het rapport is opgesteld door onderzoekers van de Universiteit Utrecht, het Trimbos-instituut en het Sociaal en Cultureel Planbureau.

Met het HBSC-rapport 2013 (Health Behaviour in School-aged Children) tonen de betrokken partijen aan hoe het gesteld is met de gezondheid en het welzijn van Nederlandse scholieren in de leeftijd van 11 tot en met 16 jaar. Het onderzoek maakt deel uit van een groot internationaal onderzoek waaraan bijna alle Europese landen, de Verenigde Staten, Canada en Israël meedoen.

Van 70% naar 17%
Tien jaar geleden werd de noodklok geluid over het alcoholgebruik van de Nederlandse jeugd. Jeugdonderzoekster Wilma Vollebergh van de Universiteit Utrecht: “In 2003 bleek niet minder dan 70% van de ondervraagde twaalfjarigen al een eerste glas alcohol te hebben gedronken.” Nederlandse jongeren werden destijds omschreven als de zuipschuiten van Europa. Maar er heeft zich een cultuuromslag voorgedaan, een die zich volgens Vollebergh niet snel nog eens zal voordoen. “Nu heeft slechts 17% van de ondervraagde twaalfjarigen al gedronken; een spectaculaire daling.” Ook steeds meer veertienjarigen laten een eerste glas alcohol aan zich voorbijgaan: in 2003 had bijna 90% van hen al eens gedronken, tegenwoordig is dat gezakt tot onder de 50%.

Invloed ouders
Het succes van het terugdringen van het middelengebruik onder jongeren, ook roken en cannabisgebruik daalden, is volgens Vollebergh voor een groot deel toe te schrijven aan de ouders van de jongeren. Ouders realiseren zich steeds beter hoe schadelijk alcohol en tabak is voor jonge, opgroeiende kinderen. Aangespoord door onder meer overheidscampagnes en voorlichting hanteren ouders nu strengere regels ten aanzien van middelengebruik van hun kinderen. “Dat lijkt zijn vruchten af te werpen”, aldus de Utrechtse onderzoekster.

Het leven: een 7.6
De onderzoekers melden in het HBSC-rapport dat er zich in de sociaal-emotionele omgeving van jongeren weinig grote veranderingen hebben voorgedaan. Zo geven ze aan nog altijd een goede verhouding te hebben met ouders, vrienden en klasgenoten. Over de sfeer in de klas zijn ze steeds positiever gaan rapporteren, ook wordt er naar eigen zeggen minder gepest. Er is evenwel een lichte daling in het geluksgevoel van de scholieren. In 2001 gaven zij hun leven een 8, dat cijfer is nu een 7.6. “Misschien zien we hier een klein effect van de afgelopen crisisjaren”, geeft Vollebergh aan.

16-jarigen
Het positieve beeld laat onverlet dat er nog altijd risicogroepen zijn die het minder goed doen: VMBO-jongeren, jongeren uit gebroken gezinnen en kinderen uit de minst welvarende gezinnen. En de 16-jarigen uit het onderzoek bleken in 2013 niet veel minder te drinken dan een aantal jaren geleden. Vollebergh: “De 16-jarigen houden er sowieso ongezondere leefgewoonten op na. Wat voor hen de beste aanpak is, lijkt ons een van de belangrijkste vraagstukken voor de komende jaren.” Het huidige HBSC-onderzoek werd in 2013, vóór de leeftijdsverhoging op de verkoop van tabak en alcohol, uitgevoerd. “Over vier jaar zijn er nieuwe onderzoeksresultaten en zullen we zien of deze maatregel effect heeft op het middelengebruik van 16-jarige jongeren.”

Ik weet nu wat me te doen staat: ik kies voor deze nieuwe strenge methode en laat de losse opvoeding van mijn ouders maar even los. Als het om alcohol en roken gaat dan… Verder een beetje rielekst zijn, lijkt me nog steeds wel zinvol.

 

Lees het hele rapport hier.

Foto: Thinkstock

Lees ook
Geschreven door
More from Barbara van Erp

Waarom je echt geen tijd te verliezen hebt als je 36 bent en nog een kind wilt

Barbara wilde een tweede kind. Dat lukte niet. Haar vruchtbaarheidsbehandelingen namen alles bij...
Lees verder